Toegang tot water en sanitatie is een voorwaarde voor het verbeteren van leefomstandigheden en productiviteit. Mozambique erkent het belang van water voor het behalen van ontwikkelingsdoelen in onder meer armoedebestrijding, gezondheid, onderwijs, economische ontwikkeling en gender gelijkheid en heeft de sector tot een van de prioriteiten gemaakt.

Ondanks een solide ‘sector policy framework’ en een toename van het aantal investeringen in de sector, is de toegang van de bovlking tot veilig water in Mozambique een van de laagste van Sub-Sahara Afrika. Deze bereikte in 2005 een gemiddelde van 40%, terwijl toegang tot sanitatie 36% was. Mozambique staat hierdoor voor enorme problemen om de 'Millennium Doelstellingen' te halen in 2015, namelijk 70% wateraanbod op het platteland en in de steden, en 50% en 80% sanitatie op respectievelijk het platteland en in de steden.

Karakteristiek voor de water sector in Mozambique is de grote afhankelijkheid van donorfondsen. De afgelopen tien jaar bestond meer dan 80% van de investeringen uit externe bronnen. Bijna 90% van deze steun is gebaseerd op projecten die vaak niet aansluiten op de planning van de regering of de begrotingscyclus. Onlangs zijn het National Department of Water Affairs (DNA) en de sector donoren overeengekomen om een Sector Wide Approach (SWAp) na te streven. SWAp zal worden gebaseerd op het strategisch plan voor de sub-sector, dat momenteel uitgewerkt wordt door DNA.

Nederlandse steun in deze sector dateert reeds van de jaren zeventig. Het heeft zich ontwikkeld van het bouwen van infrastructurele drainage- en sanitatiewerken in Maputo en Beira en op het platteland, tot capaciteitsopbouwen het versterken van instellingen. Recentelijk is begonnen met het verschaffen van budget support aan DNA voor de sector.
Hoewel de Nederlandse steun voornamelijk naar wateraanbod en sanitatie gaat, zijn er momenteel ook activiteiten op het gebied van water beheer. Dit laatste wordt met name uitgevoerd binnen het bereik van de Regional Strategy and Action Plan for Integrated Water Resources Management (RSAP-IWRM) van de South African Development Community (SADC).

Naast sectorale begrotingssteun steunt de Ambassade DNA met een fonds voor technische assistentie, dat het mogelijk maakt om expertise in te schakelen op de gebied van planning en implementatie.

De urbane water sub-sector wordt gesteund, door participatie in een publieke-private 'partnership' (PPP) met Vitens, de grootste onderneming op dit gebied in Nederland, en FIPAG, het Mozambikaans investeringsfonds en eigenaar van de stedelijke voorzieningen. De PPP is werkzaam in vier steden, in het zuiden van Mozambique. Bovendien is gestart met een groot investeringsprogramma voor de verbetering en uitbreiding van de drinkwater systemen in drie steden in de provincie Manica. Onderdeel van dit programma is de steun aan management en de institutionele versterking van de watervoorzieningen in deze drie steden en twee steden in de provincie Tete.

In drie districten in de provincie Cabo Delgado en twee in de provincie Nampula, wordt, door middel van Nederlandse steun aan CARE, geprobeerd het bestrijkingsgebied van water en sanitatie te vergroten. Nederland steunt tevens een regionaal Unicef-programma, waardoor 1,2 miljoen mensen, in 18 plattelandsdistricten in het centrum van Mozambique, toegang tot veilig water en sanitatie krijgen.

Kijkend naar de toekomst zal de water en sanitatie sector een prioriteit blijven binnen de Nederlandse assistentie aan Mozambique. In 2006 was een bedrag van ongeveer € 5 miljoen toegewezen aan deze sector, maar dit bedrag zal in de periode 2007-2009 stijgen tot min of meer € 15 miljoen per jaar. In totaal, inclusief de steun vanuit Nederland via Unicef en FMO, bedraagt de Nederlandse steun in de water sector ongeveer € 25 miljoen per jaar.
 
Nederlandse steun aan het SADC 'regional program for integrated water resources management' omvat onder meer activiteiten in het gebied van capaciteits opbouw via 'WaterNet', een regionaal netwerk bestaande uit instellingen uit het hoger onderwijs en de promotie en uitwisseling van hydrologische dataverzameling in de regio. Een belangrijke activiteit is de steun ter bevordering van implementatie van de Interim IncoMaputo Agreement, getekend tussen Zuid Afrika, Swaziland en Mozambique tijdens de WSSD in Johannesburg in 2002. Deze overeenkomst zal moeten leiden tot reducering van het risico op natuurrampen en een op lange termijn houdbaar gebruik en rechtvaardige verdeling van waterbronnen uit de Incomati en Maputo rivieren.